MyPassion
Kainatın sonuna dair teoremlər
2 İyul 2016, 14:19 \ Baxılıb: 1575 dəfə \

Elm adamlarına görə kainat 4 növdə sona çatır: böyük donma, böyük çökmə, böyük dəyişmə, böyük parçalanma.

Elm adamları 6 milyard il sonra Dünya"nın ehtimalla yox olacağına inanırlar. Günəş sönərək qızıl bir nəhəngə dönüşüb planetimizi udunca ...

Halbuki Dünya günəş sistemindəki planetlərdən sadəcə biri və Günəş qalaktikadakı milyardlarca ulduzun biridir və kainatın sadəcə görə bildiyimiz qismində yüz miıyardlarca qalaktika var. Onların sonu necə olacaq. Kainat necə sona çatacaq?

Bu mövzuda daha az fikir birliyi var. Hətta kainatın ani və qəti bir sonu olacaqmı? Yoxsa yavaş yavaşmı yox olacaq? Heç birini bilmirik. Mövcud olan fizika məlumatımız, kainatın alt-üst olduğuna dair bir neçə ssenari təqdim edir.

Böyük Donma
Kainatın sonu ilə əlaqədar ilk ipucu termodinamikaya, yəni "istilik nəhəngi" elminə söykənir. Lakin, kainatın istiyə dair ölümündən atəşdə yanıb kül olmağı əslində başa düşülməməlidir. Tərsinə, istilik fərqlərinin ölümü olaraq düşünülməlidir.

Bu bizə daha az qorxunc gəlsə də, əslində istilik ölümü yanıb kül olmaqdan daha pisdir. Çünki, həyatdakı hər şey istilik fərqliliyi tələb edir. Məsələn, avtomobilin işləməsi üçün mühərrikin içinin, çölündən daha isti olması şərtdir.

Yediyimiz qidalar günəş ilə kainatın digər qisimləri arasındakı böyük istilik fərqi səbəbi ilə var olurlar. Lakin, kainatda istilik ölümü baş tutarsa, hər yerdə hər şey eyni istilikdə olacaq. Hər ulduz öləcək, hər maddə çürüyəcək, yalnız parçacıqlar və radiasiyadan əmələ gələn seyrək bir qarışıqlıq qalacaq. Hətta bu qarışıqlığın enerjisi də kainatın genişləməsi ilə sonlanacaq, hər şey eynisilə sıfırdan başladılacaq.

Bu "Böyük Donma"nın sonunda kainat, hər yanı soyumuş, ölü və boş bir formaua düşəcək. 1800"lərcə termodinamik elmi təkmilləşdirildikdən sonra kainatın ancaq bu şəkildə sona çatacağı düşünülür.

Lakin, 100 il əvvəl Albert Einstein"in inkişaf etdirdiyi ÜmumiNuş (təxmini tərcümə edildi) teoremi kainat üçün daha pis sonu nəzərdə tuturdu. Ümumi ziyafət, maddə və enerjinin kosmosu və zamanı udub yox etdiyini ifadə edir. Kosmos-zaman və maddə-enerji arasındakı bu əlaqə bütün kainata aiddir. Eynşteynə görə kainatdakı maddələr kainatın son əcəlini təyin edəcək.

Böyük Çöküş
Bu teoremə görə kainat bütünlüklə ya genişləyir ya da daralır; eyni böyüklükdə qalmaz. 1917-ci ildə bu nəticəyə gələn Einstein öz teoreminə inanmaqda çətinlik çəkirdi.

1929-cu ildə Amerika astronomu Edwin Hubble kainatın genişlədiyinə dair sübutları ortaya çıxardı.

Əgər kainat genişləyirsə bir vaxtlar indikindən daha kiçik olmalı idi. Buna dayanaraq Böyük Partlama teoremi ortaya qoyuldu: bir vaxtlar inanılmaz kiçik olan kainat qısa zamanda genişləmişdir. Bu böyük Partlamadan qalan parıltını bu gün belə kosmik mikrodalğa arxa plan radiasiyasında, göy üzündə hər yöndə görülən radio dalğalarında görə bilərik.

Böyük Dəyişmə
Kainatın sonu ilə əlaqədar irəli qoyulan başqa teorem isə kosmosum deyil də atom altı parçacıqların incələnməsinə söykənir.
Elm-fantastika romanlarına aid bir teoremə oxşadılan bu teorem kainatın sonuna dair ən qəribə uzaqgörənlikləri bildirir.

Saf suyu tərtəmiz bir şüşə stəkana qoyub sıfırdan aşağı bir dərəcəyə qədər soyutsanız su, donma nöqtəsinin altında belə super maye olaraq qalacaqdır. Suda hər hansısa bir buzun əmələ gəlməsi mümkün olmayacaqdır. Lakin, stəkana bir ədəd buz kristalı buraxdıqda su sürətlə donacaqdır.

Eyni hal kosmosda da ola bilər. Kvant fizikasına görə tamamilə bol bir vakumda az miqdarda enerji vardır. Lakin, daha az enerjisi olan başqa bir vakum da ola bilir. Yəni, kainat nir stəkan soyuq su kimidir. Ancaq daha az enerjili bir vakumun bir "baloncuğu" baş göstərənə qədər varlığını davam etdirəcəkdir.

Böyük Parçalanma
Dördüncu ehtimal isə yenə qaranlıq enerjilə əlaqədardır. Olduqca spekulyativ və ehtimal xarici görünsə də, hələ ki tamamilə bərqərar edilmiş deyil.

Qaranlıq enerji fikirləşdiyimizdən daha güclü ola bilir və böyük dəyimə, donma və ya çökmə olmadan da öz başına kainata son verə bilir.
Qaranlıq enerjinin qəribə bir xüsusiyyəti vardır. Kainat genişlədikcə sıxlığı sabit qalır. Yəni, həcmi artan kainatda eyni sıxlığı qorumaq üçün zamanla daha çox qaranlıq enerji ortaya çıxır. Bu qəribə olsa da hansısa bir fizika qaydasından kənara çıxmır

Bəs kainat genişlədikcə qaranlıq enerjinin sıxlığı da artsa, yəni qaranlıq enerjinin artmış miqdarı kainatın genişləməsindən daha sürətli olsa nə baş verər?
Robert Caldwellin "xəyalət qaranlı enerji" adlandırdığı bu hipetoz kainat üçün daha da qəribə bir öngörüşdür.


Yazar: Məqalə.Net

Şərhlər (0)
Şərh bildir